Camiler:
Doğanbey’de 6 camii vardır. Bu camilerden eski ve tarihi değer taşıyanları şunlardır:
Aşağı Mahalle Camii:Bir duvarı eski kale duvarına dayandırılarak ve bu kaleden kalma taşlar ile yapılmıştır. Doğanbey’in ilk camisidir yapılış tarihi kesin olarak bilinmemektedir. Camii önce mescid olarak ibadete açılmış daha sonraki yıllarda camii haline getirilmiştir. Camide bulunan seccadeler çok eski dönemlere ait Türk dokumalarıdır.
Camii-Kebir:Mimari özellikleri bakımından Türkmen yapı özelliklerini gösterir. Ağaç direkler üzerine dayanmış kıbleye paralel krişlerin oluşturduğu toprak örtülü bir taş yapıdır. Camiinin üstü 1957 yılında çinko ile örtülmüştür. Camiinin minaresi 1855 yılında Hacı Mehmet Ağa tarafından yaptırılmıştır. Camiinin yapımı ve ibadete açılması bu tarihten daha önceki yıllara aittir. Camiinin tavanı ahşap, kandil askılığı hem çok güzel hem de tarihsel bir özelliğe sahiptir.
Sokabaşı Camii:Yapı özelliği olarak Türkmen sanatının inceliklerini taşır. Camiinin yapım tarihi hakkında bir tarih bulunmamaktadır. Damı toprak olarak yapılmış olup sonradan çatı haline getirilmiştir. Kapısının iki yanına yerleştirilen taşlarda “Maşallah 1317” (1896) tarihine rastlanır. Bu caminin tamir gördüğü bir tarihtir. Doğanbey büyüklerinin bildirdiğine göre bu camide bir çok el yazması ile yazılmış Kuran-ı Kerim bulunmaktaydı. Bu kitaplar arasında Elzem-ül Feraiz adlı bir kitabı Beyşehirli Mehmet isminde bir din alemi yazmıştı.
Yenice Mahallesi Camisi:Bu camii yapım tarihi bakımından, Yenice Mahallesinin gelişmesi ve çarşı esnafının ihtiyacı nedeniyle yapılmıştır.
ÇEŞMELER
Doğanbey kasaba ve yaylalarında 20 civarında çeşme bulunmaktadır. Bu çeşmelerin büyük çoğunluğunun hayırsever vatandaşlarımız Belediye Teşkilatı yaptırmıştır. Bu çeşmelerden eski ve tarihi değeri olanlar şunlardır:
Çarşı Çeşmesi:1269 (1852) tarihinde Doğanbey ileri gelenlerinden Mustafa Ağa isminde bir Türkmen Beyi yaptırmıştır. İnşaatında Doğanbey Kalesinden ve Karacaören’den taşlar kullanılmıştır. Çeşme bugünkü Doğanbey çarşısının gelişmesi ve ticaret merkezi haline gelmesi nedeniyle yapılmıştır.
Cidci Pınarı:Camii-Kebir Mahallesi’nde bulunmaktadır. Yapım tarihi çarşı çeşmesinden daha eskidir. Çeşme 1876 (H. 1296) tarihinde tamir edilmiştir.
Aşağı Çeşme Mahallesi:Çeşmenin yapımı hakkında kesin bir tarih yoktur. Hacı Halilağa 1875 tarihinde çeşmeyi onarmıştır. Bu çeşmenin suyu Bereket’ten gelmektedir.
Gömükbaşı Çeşmesi:1300 (1882) tarihinde Hilmiağa isminde Doğanbeyli bir hayır sever tarafından yaptırılmıştır. Çeşmenin yapım tarihini bildiren bir yazı bulunmaktadır. “Çıkar talihini Hilmi Veli saf-il-ayn Allah aşkına maşallah 1300”
Ballı Pınar:Suyu Evgirek’ten gelmektedir. Katmerli bir yapıya sahiptir. Çeşmenin ayna taşında bir kitabe yazılıdır. Şöyle denmektedir;
“İsa çeşmesinin taşından su döken o peridir. Kase ona dedi ki; “keşke su olsaydım ey peri.””
Çeşme Doğanbeyli İsa Ağa tarafından 1300 (1882) tarihinde tamir edilmiştir. Çeşmenin yapımı daha eski döneme aittir.
Mezarlık Çeşmesi:Çeşmenin yapım tarihi hakkında bir bilgi yoktur. Çeşmenin sağ tarafındaki üzerinde hristiyan haç kabartması bulunmaktadır.
Bu nedenle camiinin yapımında Karacaören ve Doğanbey kalesinin taşları kullanılmıştır.
Yenice Mahalle Çeşmesi:Doğanbeyli Hekimoğlu Ali tarafından 1990’lı yıllarda yaptırılmıştır.
Yenice Mahalle Şadırvanı
DOĞANBEY EVLERİ
Doğanbey eski evleri Türk-İslam mimari özellik ve kültürünü yansıtır. Hasan Takvacı’nın 1985 yılında lisans tezi olarak hazırladığı “Doğanbey’den ev örnekleri” çalışmasında Doğanbey evlerinin özelliklerini ve yapım tekniklerini incelemişlerdir. Hasan Takvacı’nın bu çalışması beldemizde yapılan ilk bilimsel çalışmadır.
Bugün Türkiye’nin pek çok yerinde Türk evleri koruma altına alınmıştır. Doğanbey imar planı 1951’de yapılmıştır. Bu imar planı ile birlikte beldede çok sayıda modern bina yapılmıştır. Doğanbey eski evlerinden Türk-İslam mimari özelliği taşıyan nadide pek çok ev koruma altına alınıp restore edilmelidir. Bu evler Doğanbey tarih ve kültürünün önemli ürünleridir. Doğanbey Belediyesi ve Doğanbey Vakfından bu yönde çalışmalar yapmasını bekliyoruz.
Mayıs 1984 tarihinde, eski İzmir Müftüsü Doğanbeyli sayın Ahmet Karakullukçu Doğanbey Gazetesinde yayınlanan bir makalesinde Doğanbey evleri hakkında şunları yazmaktadır;
“Türk evi vardı! Mimari özellikler, ile odaları, sofaları, şahnişler, kökleri, hayatları, taşlıkları, kilerleri, sandık odalarıyla…
Bizim evimiz dedelerimizin, ninelerimizin de doğup büyüdüğü babalarımızın annelerimizin belki doğdukları ama her halde büyüdükleri Türk evi şimdi tarihi Türk evi oldular bu evlerde geçen bir hayat düzeni bir yaşam biçimi, ev töreleri, ev gelenekleri vardır. Büyük babalarımızın yıllar yılı oturduğu köşe sediri ninelerimizin gergefi, kandil geceleri Kuran okuduğu rahlesi, hamur açtığı tahtası, hoşaf içtiği mercanlı kaşığı antikacılardan topluyoruz.”
Sayın Müftümüz Doğanbey evlerinde bulunan nadide eşyaları ve bu evlerde huzur dolu yaşantıyı özlem dolu bir üslupla çok güzel açıklamaktadır.
